SŁOWNIK PERSONALISTYCZNY
Nosce te ipsum
28 maja 2012
Człowiek
Człowiek.
Funkcjonują dzisiaj dwie przeciwstawne filozofie człowieka. Pierwszą jest
teoria naturalistyczna. Odwołuje się ona do pojęcia ludzkiej natury. Ludzka
natura jest traktowana jako cząstka szerszej natury świata (przyrody). W tym
ujęciu człowiek powstał w wyniku procesu ewolucji materii stanowiącej tworzywo
świata. Człowiek jest uważany za najdoskonalszy etap rozwoju ewolucyjnego. W
związku z tym rozumność człowieka powstała na skutek rozwoju biologicznego
organizmu. Natomiast sam człowiek rozwija się dalej dzięki działalności
kulturalnej tworząc w ten sposób swój własny świat duchowy. Kultura stanowi
jedyną sferę duchową dla człowieka. Kultura powstaje dzięki myśleniu i stanowi
utrwalenie różnych sposobów ludzkiego myślenia. Cała ta teoria ma być naukowym
wyjaśnieniem ludzkiego bytu.
Istnieje również
druga teoria człowieka, którą można nazwać personalistyczną. Odwołuje się ona
do pojęcia osoby. Człowiek jest osobą, która pochodzi bezpośrednio od Boga.
Ludzka osoba została stworzona przez Boga. Biblia mówi, że Bóg stworzył
człowieka na swój obraz i podobieństwo. Osoba ludzka stanowi podmiotowość
istnienia. Bóg jest pojmowany jako Czyste Istnienie, dlatego może stwarzać
osobowe istnienie człowieka. Dopiero stworzona osoba jako realność i aktywność
istnienia przyczynuje z kolei ludzką naturę, zarówno duchową (rozumną) jak i
cielesną (życie). Dlatego rozumna natura człowieka jest sprawiana przez osobowe
własności zawarte w istnieniu. Na powstanie oraz postać natury rozumnej mają
wpływ także przyczyny zewnętrzne, czyli byty inteligentne – aniołowie. Rozumna
natura nie jest więc wynikiem procesu ewolucyjnego, ale skutkiem działania
zasad wewnętrznych oraz przyczyn zewnętrznych. Jest to wyjaśnienie
metafizyczne. Ludzkie życie nie jest zatem przystosowaniem się do środowiska,
ale uaktywnieniem się różnych sił i zdolności zawartych w osobie i naturze
człowieka.
Osoba zapewnia
człowiekowi doskonałe działanie, jednak natura może działać raz dobrze, a raz
źle. Jeśli człowiek żyje wyłącznie na zasadzie swojej natury, to pozostaje w
ciągłym dylemacie, w jakimś rozdarciu pomiędzy prawdą i fałszem, dobrem i złem,
pięknem i brzydotą. Człowiek musi mieć jasny cel w swoim życiu, do którego
będzie zmierzał. Tym celem powinno być osobowe spełnienie poprzez religijność i
moralność. Aby jednak ożywić w człowieku aktywność osoby, potrzebna jest łaska
Boża, czyli nadprzyrodzona opieka Boga.
Ideologia
Ideologia.
Ideologia jest skutkiem idealistycznego myślenia. Ale czyste myślenie zawsze
jest idealistyczne. To poznanie i wiedza mogą być realistyczne, ale nie ma
realistycznego myślenia. Jeśli człowiek tworzy wiedzę w oparciu o samo
myślenie, to zawsze stworzy system lub teorię idealistyczną. Idealizm w
myśleniu skutkuje ideologią w działaniu. Ideologia jest teorią nierealnego i
wymyślonego działania. Nigdy nie wiadomo, jakie realne skutki przyniesie
ludziom. Sama ideologia jest bezsilna wobec rzeczywistości. Dlatego do zdobycia
władzy uwielbia posługiwać się przemocą. Ideologia pragnie jedynie zwycięstwa i
panowania. Chce zdobyć władzę za wszelką cenę. Ideologia pragnie absolutnej
władzy nad człowiekiem. A to może jej zapewnić wyłącznie całkowite zniewolenie
człowieka. To zniewolenie człowieka jest bezpośrednio związane z pozbawieniem
go godności jako najwyższego realnego dobra. Dlatego ideologia odbiera
człowiekowi osobową prawdę, osobowe dobro i osobowe piękno. Pozbawia go w ten
sposób godności, gdyż godność tworzą łącznie te trzy własności osobowe. I
dopiero tak zniewolonym człowiekiem ideologia zamierza się posługiwać jak
niewolnikiem. Ideologia podporządkowuje sobie ludzi jako niewolników. Ideologia
nie potrzebuje porządku, ona chce podporządkowania. Współczesne ideologie idą
jeszcze o krok dalej. Próbują wmówić człowiekowi, że w tym zniewoleniu czeka go
szczęście i świetlana przyszłość. Pragną oszukać człowieka do tego stopnia,
żeby myślał, że w tym niewolnictwie idealizmu jest szczęśliwy. Najlepszą
ilustracją działania ideologii jest postać Wielkiego Inkwizytora w „Braciach
Karamazow” Dostojewskiego.
Filozofia
Filozofia.
Filozofia jest wiedzą dotyczącą rzeczywistości. Filozofia dotyczy tego, co jest
realne. Filozofia bada i rozważa przyczyny i zasady realnych bytów.
Filozofia nie jest
teorią myślenia, ani koncepcją świadomości. Filozofia nie może zajmować się
negacją realności. Filozofia powinna się zajmować wyłącznie realnymi bytami.
Badając status realności filozofia musi wskazywać na przyczynę realności. W ten
sposób filozofia wykrywa i identyfikuje akt istnienia jako podstawę realności
każdego bytu. Dopiero dalsza analiza poznawanych bytów wskazuje na ich
wyposażenie istotowe. Jednak historycznie filozofia rozpoczęła od opisu
esencjalistycznego rozpoznając jedynie samą istotę bytu (Arystoteles). Taki
początek rozważań filozoficznych wpłynął na ograniczone rozumienie filozofii.
Gdy więc św. Tomasz odkrył akt istnienia i zapoczątkował egzystencjalny opis
bytu, nie spotkało się to z ogólną akceptacją. Efektem odrzucenia metafizyki
istnienia było zaprzepaszczenie ogromnej szansy, jaką człowiekowi dawała to
filozofia. Odrzucenie metafizyki istnienia doprowadziło do zwrotu filozofii w
kierunku myślenia i świadomości. Można powiedzieć, że filozofia nowożytna
przestała już być filozofią (metafizyką), a stała się ideologią (pod nazwą
ontologii), czyli teorią myślenia. Dlatego razem z tą filozofią pojawiają się
społeczne ideologie.
Filozofia powstała
jako wiedza naukowa. Ale już od początku łączyła w sobie teorię z praktyką.
Filozofia poszukiwała mądrości. Dlatego została określona jako umiłowanie
mądrości. Mimo, że filozofia stawiała sobie za cel zbudowanie systemu wiedzy
naukowej, to jednak jednocześnie dążyła do mądrości. Dlatego wydaje się, że
istotą filozofii jest mądrość. Dzisiaj widzimy to chyba lepiej niż kiedyś.
Filozofia powinna być mądrością, bo tylko mądrość dosięga i obejmuje zarazem
prawdę i dobro. Filozofia musi łączyć ze sobą osobową prawdę i osobowe dobro
(dodając do nich jeszcze osobowe piękno). Dopiero ten mądrościowy triumwirat
może dać nam zrozumienie człowieka.
Czasy nowożytne
porzuciły ten mądrościowy wymiar wiedzy. Postawiono jednoznacznie na naukę. Z
pewnością poszerzyło to znacznie naszą wiedzę o świecie, ale doprowadziło
jednocześnie do poważnego zaniedbania wiedzy o człowieku. Uznano więc człowieka
za element świata przyrody. Ale taki pogląd jest zabójczy dla filozofii, a tym
samym dla człowieka. Człowieka może uratować jedynie konsekwentna filozofia
personalistyczna oparta na metafizyce istnienia. Bo tylko taka filozofia broni
mądrościowego charakteru wiedzy o człowieku i tylko ona może współistnieć i
współgrać z mądrością teologiczną, czyli wiedzą objawioną. Współczesna nauka
odrzuca i zwalcza teologię. Tym samym przestaje służyć człowiekowi, który
potrzebuje opieki Boga.
Polityka
Polityka.
Polityka oraz ustrój polityczny jest pomysłem człowieka. Polityka nie jest jednak
realną aktywnością człowieka. Realnym działaniem jest tylko moralność. Wszelka
inna aktywność niesie ze sobą idealizm myślenia. Wiemy doskonale, że polityka
sprzeciwia się moralności. Nie sposób wyobrazić sobie sojusz polityki i
moralności. Moralność jest osobowym działaniem człowieka. Moralność wyrasta z
osobowej podmiotowości istnienia. Natomiast polityka wyrasta z samego myślenia.
Wyrasta z myślenia o władzy i panowaniu. Człowiek wymyśla różne ustroje
polityczne. Próbuje w ten sposób zracjonalizować świadomość pragnienia władzy i
panowania. Pragnienie władzy pochodzi z naszego myślenia. Jest to efekt
działania świadomości jako podmiotowości istnienia. Aby zaistnieć, świadomość
musi zapanować nad człowiekiem. To świadomość narzuca człowiekowi pragnienie
panowania. Świadomość pragnie zapanować nad człowiekiem. Pragnie zapanować nad
osobą ludzką. Tylko w ten sposób może przejąć władzę nad człowiekiem. Dlatego
świadomość zawsze neguje osobę jako podstawę realności człowieka. Świadomość
jako podmiotowość myślenia wyrasta z negacji realności. Świadomość żyje samym
myśleniem. Realność jej zagraża. Świadomość stara się narzucić człowiekowi
wolność myślenia jako zasadę postępowania. Wolność myślenia oznacza samą
negację realności. Wolność myślenia jest zgubna dla ludzkiej osoby. Wolność
myślenia jest negacja realności osoby. Postępowanie na zasadzie wolności staje
się niemoralne, gdyż pomija podmiotowość osoby. Polityka postuluje dzisiaj
wolność myślenia jako prawo człowieka. Czy naprawdę nie wie, że to zniszczy
człowieka?
Subskrybuj:
Posty (Atom)