Słownik personalistyczny

3 września 2012

3. Piękno

3. Piękno jest własnością transcendentalną bytu. Jest własnością samego istnienia bytu. Piękno jest zawarte w istnieniu i posiada moc sprawczą, która pozwala przyczynować zdolność duchową uczuciowości. Piękno jest bezpośrednią przyczyną uczuciowości. Dlatego nasza uczuciowość jest nastawiona na odbiór piękna. Doświadczamy piękna poprzez uczucia. Piękno jest doświadczane w akcie upodobania. Uczuciowość odbiera piękno jako upodobanie. Piękno jest tym, co się podoba. Piękno wywołuje upodobanie. Zatem piękno oddziałuje na uczuciowość poprzez akt upodobania. Piękno objawia się jako upodobanie. Właśnie dzięki temu władza uczuciowa zdobywa swój przedmiot formalny, który staje się zasadą działania uczuciowości. Gdy uczuciowość doświadczyła upodobania piękna, może się kierować do pięknych rzeczy.

Można powiedzieć, że piękno, podobnie jak prawda i dobro, jest własnością istnieniową i osobową. Piękno jest więc czymś duchowym i osobowym. Ale piękno działa już na styku duchowości i cielesności człowieka. Sprawia i kształtuje w duszy zdolność i władzę uczuciową. Także sama uczuciowość działa na granicy duszy i ciała. Z drugiej strony piękno sprawia i współtworzy cielesną własność życia. Życie jest obrazem osobowego piękna. Życie wyraża poprzez ciało osobowe piękno człowieka. Dlatego mówimy o pięknie ludzkiego ciała. To wszystko – zarówno uczuciowość jak i życie – zależy od sprawczej aktywności osobowego piękna. Bez własności piękna nie byłoby ludzkiego życia, które wyrasta ponad biologiczne życie przyrody. Piękno sprawia więc i kształtuje zarówno pierwiastek życia jak i władzę uczuciowości, która przeżywa to życie. Konkretnym przedmiotem uczuciowości (czyli przedmiotem materialnym) jest piękno życia. Uczuciowość doznaje tego piękna i przeżywa je, co wywołuje w niej różne uczucia. Piękna ludzkiego życia dotyczy radość i nadzieja. To są główne uczucia (affectiones), które pozwalają nam przeżywać samo piękno i piękno życia.

4. Życie

4. Życie jest własnością cielesną. Jest w nas zawarte. Życie scala i organizuje naszą cielesność. Mówimy, że mamy swoje własne życie. Otóż życie jest czymś, co możemy przeżywać. Życie jest czymś, co się przeżywa. Życie jest czymś, czego człowiek bezpośrednio doświadcza. Mówimy, że człowiek coś przeżywa. Przeżycie lub przeżywanie dotyczy właśnie życia. Nasze przeżycia albo uczucia dotyczą życia. Życie jest przez nas przeżywane, dlatego możemy go doświadczyć. Dzięki temu wiemy, czym dla nas jest życie. Dlatego tak cenimy życie.

Życie jest własnością cielesną, która jest zwrócona ku temu, co duchowe i osobowe. Życie jest otwarte na przyjęcie tego, co duchowe i osobowe. Dlatego życie pozwala na wcielenie ducha (czyli duszy i osoby). Życie jest zdolne przyjąć to, co niesie ze sobą osobowe piękno. Życie jest otwarte na piękno osoby, ponieważ jest wyrazem piękna osoby ludzkiej. Chociaż więc życie jest związane z ciałem i stoi po stronie cielesności, to jednak jest zdolne przyjąć osobowe piękno. Życie jest współprzyczynowane przez osobowe piękno. Dlatego mówimy, że życie jest obrazem piękna. Życie zapewnia połączenie osoby z ciałem. Życie pozwala na wcielenie się osoby. Możemy zatem stwierdzić, że osoba ludzka stworzona przez Boga może się wcielić w przygotowany przez rodziców dar życia. Osoba przyczynuje swoje życie. A zatem przyjmuje ludzki dar życia i kształtuje go na sposób osobowy. Dar życia zostaje przyjęty przez osobę i od momentu poczęcia staje się osobowym życiem konkretnego i realnego człowieka.

Bóg stwarza osobę. Można więc powiedzieć, że to Bóg daje nam osobę. Osoba jest darem Bożym. Natomiast rodzice dają nam życie. Życie jest darem ludzkim. Rodzice przekazują nam życie, co umożliwia osobie przyjście na świat, czyli wkroczenie w realność czasowo-przestrzenną. Dzięki temu nowa osoba może żyć wśród nas. Może być razem z nami. Może żyć i działać wspólnie z innymi osobami. Może łączyć się relacjami osobowymi.

Rodzice dają dziecku to wszystko, co pozwala mu żyć na tym świecie. Możemy powiedzieć, że rodzice przyjmują dziecko (jako stworzoną osobę) do swojej wspólnoty. W ten sposób rodzice przyjmują jakby Dziecko Boże. Zapraszają je i przyjmują do swojej rodziny, która jest wspólnotą życia i miłości. Bez daru życia ze strony rodziców osoba dziecka nie może się zjawić na świecie. Jest wtedy pozbawiona możliwości pełnego rozwoju.

5. Radość życia

5. Radość życia. Życie wywołuje przeżycie radości. Życie jest tym, co wzbudza w nas radość. Radość życia jest przeżywana przez naszą uczuciowość. Uczuciowość doświadcza bezpośrednio naszego życia. Uczuciowość kieruje się pięknem. Życie jest cielesnym obrazem piękna. Dlatego doświadczenie życia wywołuje w duszy przeżycie radości, a w ciele doznanie podniecenia. Radość jest przeżyciem uczuciowości, jest uczuciem. Natomiast podniecenie jest już przejawem radości na gruncie cielesności. Radość jest przeżyciem czegoś pięknego. Radują albo cieszą nas piękne rzeczy. Cieszymy się ze spotkania czegoś pięknego. Cieszy nas i raduje zwłaszcza piękno życia. I to zarówno życia ludzkiego, jak i życia zawartego w przyrodzie. Ale ludzkie życie wywołuje szczególne uczucie radości. Jest nim nadzieja. Ludzkie życie wywołuje w nas radość i nadzieję. Jest to radość ze spotkanego życia oraz nadzieja na nowe albo lepsze życie. Nadzieja dotyczy ludzkiego życia. Nadzieja dotyczy przyszłego życia. Nadzieja jest oczekiwaniem nowego i lepszego życia. Nadzieja oczekuje trwałego życia. Oczekuje, że nasze życie będzie trwało zawsze. Dlatego mówimy, że nadzieja oczekuje życia wiecznego. Co więcej, powiemy, ze nadzieja popycha nas do życia wiecznego. Jest więc pragnieniem życia wiecznego. Jest pożądliwością tego życia. Nadzieja jest radosnym przeżyciem. Nigdy nie jest pozbawiona radości. Nadzieja łączy się z radością. Idzie z nią w parze. Powiemy więc, że życia dotyczy radość i nadzieja. Sama radość bez nadziei byłaby nadużyciem. Cieszymy się życiem już posiadanym, cieszymy się obecnym życiem, ale nie możemy na tym poprzestawać. Mamy się cieszyć również życiem przyszłym Radość z przyszłego życia staje się już nadzieją, staje się oczekiwaniem, a nie tylko posiadaniem. Cieszy nas i raduje pełnia życia, a nie tylko jego obecna chwila.

6. Dar życia

6. Dar życia. Jest aktem osobowym, gdyż swój początek ma w samej osobie człowieka. Rodzice muszą mieć świadomość, że przekazując życie uczestniczą w zrodzeniu osoby ludzkiej. Papież Jan Paweł II nauczał, że w biologię rodzenia wpisana jest genealogia osoby” (EV 43). W akcie płciowym człowiek nie przekazuje tylko samej biologicznej własności życia nowemu organizmowi żywemu. Poczęcie i narodziny człowieka otwierają tajemnicze wrota wieczności, czyli umożliwiają zstąpienie na ziemię i wcielenie osoby stworzonej przez Boga. Poczęcie człowieka jest tym momentem, gdy na ziemię zstępuje ktoś pozaziemski i niebiański (dziecko Boże). Osoba ludzka stanowi bowiem realność przyczynowaną bezpośrednio przez Boga i podległą jego mocy sprawczej. Dar życia pochodzi od człowieka i jest aktem ludzkim, ale dar osoby w żaden sposób nie zależy od człowieka i jest stwórczym aktem Boga. Tylko Bóg ma moc stwarzania osoby, ale jednocześnie oddaje jakby ten dar w ręce rodziców. Przekazuje więc ludziom to dla Niego i dla nas jest najcenniejsze. W ten sposób obdarza człowieka pełnym zaufaniem i wiarą. Dlatego człowiek powinien przyjąć ten dar. Nie wolno odrzucić daru Boga. Dar życia i dar osoby są wyrazem największej łaski Bożej. Nie możemy zmarnować tego daru, bo jego odrzucenie będzie największą zbrodnią. Będzie to zbrodnia przeciwko człowiekowi i ludzkości, gdyż jest to zbrodnia przeciwko osobie człowieka. Dar życia i osoby wymaga całkowitej akceptacji i pełnej afirmacji. Jest to bowiem sprawdzian naszego życia osobowego i naszej moralności.

Osoba urzeczywistnia się w relacji do drugiej osoby. Osoba wzrasta dzięki przyjęciu innej osoby. Jeżeli szanujemy osobową godność, jeżeli chcemy być osoba i żyć jak osoba, to nie możemy negować innej osoby, bo tym samym negujemy własną osobę. Bez uruchomienia osobowej podmiotowości nasze życie staje się czymś pozornym i nierealnym. Zaczynamy wtedy działać w sferze świadomości, która posługuje się jedynie wszystkim dookoła, używa dla siebie zarówno rzeczy, jak i ludzi. Świadomość kształtuje i ułatwia nam codzienne życie, ale nie tworzy realnych podstaw dla wieczności. Świadomość daje nam życie łatwe i przyjemne, ale okrada nas z trwałej realności, okrada nas z tego, co jest wieczne i osobowe. Tylko życie osobowe – religia i moralność – obdarzają nas trwałością i wiecznością.

Dar życia powinien być darem wieczności, a nie darem życia tragicznie przerwanego (czyli ludzkim dramatem). Dar życia musi zatem być aktem odpowiedzialności za życie. Powinien poprowadzić nowe życie ku osobie i wieczności, ku wierze, nadziei i miłości, ku łasce Bożej i zbawieniu. A nie ku poniżeniu i upadkowi, ku kłamstwu i oszustwu, ku przemocy i zbrodni. Dar życia ma być aktem naszej służby człowiekowi i Bogu. Znakomitym przykładem jest tutaj Maria: Oto ja służebnica Pańska. Dar życia ma być służbą życiu i służbą osobie, która się wciela dzięki temu darowi.

SŁOWNIK ŻYCIA I UCZUĆ

SŁOWNIK ŻYCIA I UCZUĆ

1. Uczuciowość; 2. Upodobanie; 3. Piękno;

4. Życie; 5. Radość życia; 6. Dar życia;

7. Odpowiedzialność za życie; 8. Wspólnota życia;

9. Doczesność życia; 10. Życie wieczne; 11. Czas;

12. Przeżycie; 18. Chwilowe przeżycie; 19. Uczucia;

13. Pożądliwość; 14. Miłość pożądliwa; 15. Podniecenie i orgazm;

16. Przyjemność; 17. Przykrość;

20. Radość; 21. Smutek; 22. Nadzieja;

23. Lęk; 24. Gniew; 25. Ból i cierpienie; 26. Rozpacz;

27. Zdrada; 28. Wybaczenie; 29. Zazdrość;

30. Płeć człowieka; 31. Seksualizm; 32. Seks;

33. Wolność seksualna; 34. Rozkosz seksualna;

35. Wyobcowanie; 36. Wbrew życiu; 37. Wbrew naturze;

38. Przemoc i gwałt; 39. Choroba; 40. Czystość seksualna.

1 września 2012